::REVIEWS

Klik za veću sliku
 

Šaban Bajramović & Dobrovoljno Kovačko Društvo

             Audio CD “Romano Raj” (2006. PGP RTS/ Hammer Production)

             Odavno priznat i krunisan kao istinski vladar muzičke scene svih svetskih Cigana, Šaban Bajramović tek pod stare dane dostiže diskografski vrhunac izdanjem koje u potpunosti odgovara njegovoj kraljevskoj reputaciji. Album “Romano Raj”, snimljen u saradnji sa novosadskim ad-hok sastavom Dobrovoljno Kovačko Društvo, pored začuđujuće moderno i maštovito aranžiranih bisera najplodnijeg srpskog autora, tehnološki i produkciono premašuje sva prethodna dela prebogatog opusa “Net King Kola iz Niša”.

            Pošto ga je ugledni američki magazin Time svrstao na treće mesto godišnje liste najboljih bluz pevača današnjice, Šabanova slava širom sveta dodatno je porasla, pogotovo među pasioniranim pratiocima zbivanja na etno-world sceni, gde upravo srpski muzički brendovi trenutno nemaju premca. Najznačajniji od svih je s toga, u skladu sa zahtevima tržišta, sopstvene potencijale izložio neograničenim mogućnostima moderne produkcije i kroz saradnju sa probranim sastavom ponajboljih srpskih džez muzičara mlađe generacije (Ivan Aleksijević, Petar Radmilović, Gabor Bunford) došao do reprezentativnog proizvoda koji će zadovoljiti i slušaoce najsofisticiranijeg ukusa. Vešta producentska ruka Miloša Jovanovića, međutim, džezerima nije dozvolila da se uobičajeno razmašu, već je njihova virtuoznost majstorski usmerena ka gradnji kompaktne matrice u kojoj će Šabanova vokalna melanholija bljesnuti punim sjajem. Neočekivanim, ali uspešnim iskorakom na polju aranžmana, kralj balkanskog melosa iznenada se obreo u bajkovito osunčanom Sačmovom i Sinatrinom carstvu “s one strane ogledala”, gde je zaista sve moguće. Tako nakon uvodnog latino-šafla “Kalav mange avere” , u ambijentalno svedenoj bluz atmosferi “Kamerav” plačni refren smenjuje jecaj gitare još jednog balkanskog visočanstva Vlatka Stefanovskog, dok  “Djeli Mara” odiše patinom fajronta u posleratnoj pariskoj birtiji nakon uobičajenog Rajnhartovog i Grapelijevog urnebesa. Pored gypsy-swing nasleđa, “Romano Raj”  je bogat i egzotičnim etno-uticajima raznolikih svetskih destinacija, pa je do sada najveći Šabanov hit “Geljan dade” ogrnut plaštom karipskih rastafarijanaca, slično kao i kalipso-razigrana “Ajde manca”, dok up-tempo “Duj dive, duj rača” neodoljivo asocira na vatre ciganskog čadora u srcu nepregledne zakarpatske stepe. Čarolija i temperament balkanskog istoka, uz dozu vizantijskog “plavetnila” dolaze iz kavala gostujućeg bugarskog virtuoza Teodosija Spasova, a pored obrade starogradskog tradicionala “Bele ruže”, Šaban je na srpskom, što u njegovom slučaju deluje posebno šarmantno, otpevao još i prepev dobropoznate meksičke žalopojke “Besa me mucho”. Sve ostalo je, u tekstualnom smislu, čist i uglavnom originalan ciganski bluz pun vajkanja nad gorkom, teškom i nesrećnom sudbinom, uključujući “KP dom” kao Šabanovo istinsko autobiografsko sećanje na zatvorske dane u mladosti, kao i elegičnu “Mi gili” kojom u “My way” ispovednom stilu spušta zavesu na ovu izvanrednu i u svetu ciganske muzike retku muzičku i poetsku kolekciju. 

            Kralj romske muzike snimio je ključni album svoje karijere! U izvanrednoj, savremenoj produkciji, praćen odličnim bendom i u društvu gostujućih virtuoza, Šaban je napravio neodoljivo šarmantan album po ukusu svakog modernog ljubitelja dobre muzike. Materijal svetskog kalibra!  Z. Gajić

Iz recenzija
 

            The history of music is full of stories about fortunate outcomes, breakthroughs, fortunate and unfortunate events, misery, tragedies and treacheries. Saban Bajramovic has had plenty of each and some to spare. A legend in his own lifetime, he’s become a synonym for Gypsy music. So many stories have been told about him that there’s no way to separate fact from fiction. He even managed to survive Goli Otok (Barren Island), the infamous prison camp for political prisoners in post-WWII Yugoslavia, though he was imprisoned for deserting the army in order to see his girlfriend.

             Hard life has left traces and bruises on his soul. God knows how many times he was stabbed, beaten, cheated. In general, his life has been a dynamic turn of events that eventually (and righteously) brought him the title “The King of Gypsy Music” (or “The Nat King Cole From the City of Nish”). Many of today’s famous musicians earn millions by recording some of his approximately 700. However, one thing is certain—there’s no way to separate the man from his songs, lyrics and music.

             Romano Raj (Gypsy Heaven) marks a new turn for this 71 year-old singer. After fifteen years away from recording, he arrives with a strong album where, as usual, he is the complete author. Supported by Dobrovoljno Kovachko Drustvo (the Voluntary Blacksmith Society), a team of experienced musicians on the Serbian scene, Bajramovic delivers a dynamic album full of passionate vocals, and a tasteful mixture of Gypsy songs with jazz, funk and Cuban flavors.

             All of these influences swirl through, appearing at the most unexpected of places. Popular songs such as “Geljan Dade,” “Bele Ruze” and “Devla Devla” get a different treatment here, as do the other songs, but Bajramovic’s shattered voice and passionate delivery add a keen excitement to the music. All twenty songs have a distinct laidback atmosphere, as if they were played on a warm summer night. Notable guest appearances include guitarist Vlatko Stefanovski and flutist Teodosii Spasov.

             Bajramovic and the supporting band have poured their hearts and souls into this recording, while striking an excellent balance between tradition and modernity. Romano Raj is an indispensable albumfrom this giant of Gypsy music. (Nenad Georgievski, www.allaboutjazz.com)         

               Novi CD "Romano Raj", sa 18 pesama, rađen u originalnom maniru džez džipsi bluza, otpevan je bajramovićevskom lakoćom koja potvrđuje da sve genijalne stvari moraju biti krajnje jednostavne. Ovo umetničko delo jedan je od vrhunaca protekle 2006. godine, a samo pesma "Milica" zaslužuje da Bregović i Kusturica ponovo sednu jedan kraj drugog i zajedno urade još neki film (ali da u Kanu, posle proglašenja pobednika, romski orkestar s trubama punim šampanjca ovog puta predvodi Šaban Bajramović). (V. Pavlović, MTS Club)

            Novo Bajramovićevo ostvarenje “Romano Raj” predstavljaće veliko iznenađenje za svakog ko Šabana drži narodnjakom, nekom vrstom garavog turbo-folkera(...) Budući zbilja izvorna, ova je muzika autentično multikulturalna, to jest, kao stvorena za integraciona povezivanja sa drugim i drugačijim tradicijama. Džez standardi i latino ritmovi ovde se koriste kao potpora onom osećanju sveta koje proizilazi iz autentičnog narodnog pevanja. U tom smislu, Bajramovićev “Romano Raj” je pravo remek-delo, ploča sezone, kako ove, tako i one sledeće. (B. Tirnanić, NIN)

            Novi album Šabana Bajramovića “Romano raj” je domaći muzički poduhvat najbliži duhu Buena Vista Social Cluba. Najzad, posle desetak godina svakojakih pokušaja, i red je bio da Šaban Bajramović, makar tek u svojim sedamdesetim, bude dostojno zabeležen i zapamćen. (D. Kremer, Vreme)

            For citizens of former Yugoslavia, Saban is, quite simply, the King of Gypsies. His voice is an eerie instrument, capable of conveying great sorrow and beauty. As a songwriter - well, to the Roma hes Bob Dylan and James Brown in one, a man capable of singing “last night, another beating from the police” with great conviction. (Garth Cartwright, The Independent)

              Zatvorite oči i vratite se u vreme prohibicije i divljeg Čikaga uz melodije pesama “Geljan dade”, “Kamerav”, “Devla, devla” i mnogih drugih romskih i starogradskih hitova otpevanih i aranžiranih u džez, bluz i soul fazonu. Ovaj album nam pokazuje koja sitnica fali zapadnjačkoj muzici da bi bila savršena - malo balkanske patnje i iskrenosti. Možda smo u zabludi, ali “Romano Raj” zvuči savršeno. (D. Bulić, Playboy)

                Odsad će uz zvuke pesama “Geljan dade”, “Kamerav”, “Devla, devla” i mnogih drugih ljudi širom sveta moći da seku vene, lome čaše o glavu, ako su ludi i da uživaju, ako su iole normalni. Veliki Šaban je sve romske i neke starogradske hitove otpevao i odradio u džez, bluz i soul aranžmanima. Rečju genijalno! Kome se ne sviđa, taj se folira. (Maxim)

                Saban is the king of Serbian gyspy music. At over 70 years old, he's a legend, in the same league as Sinatra and Tom Jones, his songs known and loved by millions, many used by Goran Bregovic. He's a Balkan Buena Vista phenomenon.  Saban sings his own songs, with his unmistakable gravelly and powerful voice, in arrangements with big band, Latin and swing and funk influences, but underneath it all, gypsy to the heart.  A really superb CD in a nicely different DVD-style case. (Casum.co.uk)